Ouders vinden het belangrijk dat hun kinderen zich op school in een veilige omgeving kunnen ontwikkelen, zonder dat zij worden gepest door klasgenoten of andere kinderen op school. De meeste scholen hebben dan ook een pestprotocol en/of gebruiken een speciale methode om het pesten tegen te gaan. Als u als ouder informatie gaat inwinnen over scholen dan is het verstandig om ook hier naar te informeren. Maar welke anti-pestmethode is het meest effectief? 

9 anti-pestmethodes voorlopig goedgekeurd

Er bestaan zeer veel verschillende anti-pestmethodes die door Nederlandse basisscholen (kunnen) worden ingezet. De meestgebruikte methodes zijn door een commissie van het Nederlands Jeugd Instituut geanalyseerd op hun effectiviteit, in opdracht van het ministerie van OCW. Criteria die zijn gehanteerd om de methoden met elkaar te vergelijken zijn ondere andere: In hoeverre zijn de methodes gebaseerd op wetenschappelijk onderbouwde theorieën? In hoeverre zijn de methoden getest in de onderwijspraktijk? Is beschreven hoe de methode het beste kan worden uitgevoerd, en wie welke taken en rollen heeft? Het NJI concludeert dat er nu nog geen enkele anti-pestmethode is die aan alle criteria voldoet. Er zijn wel 9 methodes die aan een groot aantal voorwaarden voldoen, maar die verder empirisch/wetenschappelijk moeten worden onderbouwd om voor volledige goedkeuring in aanmerking te komen. Het gaat hier om methodes als KiVa, Alles Kidzzz, Kanjertraining, Plezier op School, PRIMA, Programma Alternatieve Denkstrategieën, Sta Sterk, Taakspel, en Vreedzame School. Er zijn maar liefst 48 anti-pestprogramma’s die door de commissie zijn afgewezen, zie het rapport.

Kritiek op het onderzoek naar het effect van anti-pestprogramma’s

Critici wijzen er echter op dat het onderzoek van het NJI niet geheel onafhankelijk is, aangezien enkele van de leden van de onderzoekscommissie volgens hen (te) nauw betrokken zijn bij onderzoek naar een specifieke anti-pestmethode. Met name vanuit de hoek van het christelijke onderwijs is er stevige kritiek op het NJI-rapport, vooral als het gaat om de positieve beoordeling die methodes als KiVa, Kanjertraining en PRIMA krijgen. Volgens hen volgen deze niet vanzelfsprekend uit de uitkomsten van het onderzoek, maar zijn zij een voorbeeld van de ‘slager die zijn eigen vlees keurt‘: een methode als KiVA is bijvoorbeeld alleen in Finland uitvoerig getest en heeft ‘slechts’ geleid tot een bescheiden afname in het pesten van 30-40%. De PRIMA-methode is wel op Nederlandse scholen getest en zorgde ervoor dat het pesten met liefst 60% verminderde, maar dit was eveneens het geval op scholen die de methode niet hadden gebruikt (‘controlescholen’).

De juiste anti-pestmethode alleen is niet de oplossing

Staatssecretaris Dekker zal in 2015 met zijn plan van aanpak tegen pesten scholen gaan verplichten te kiezen voor één van de anti-pestmethodes die door het NJI als bewezen effectief zijn aangemerkt. Critici geven aan dat een beproefde anti-pestmethode alleen nooit dé oplossing voor het pesten kan zijn: het is daarnaast noodzakelijk dat leerkrachten en ouders voldoende toegewijd zijn aan de anti-pestmethode en deze op de juiste wijze uitvoeren. Het is daarom als ouder aan te raden niet alleen bij een basisschool te informeren welke anti-pestmethode wordt gebruikt, maar ook onderzoek te doen naar hoe die methode wordt toegepast in de praktijk en in hoeverre leerkrachten achter deze methode staan.